ÇEKİMİ KAYBETTİM. NE YAPMALIYIM ?
Çekin irade dışı elden çıkması (kaybolması veya çalınması) durumunda başvurulacak hukuki yollar, ilgilinin hukuki sıfatına (yetkili hamil veya keşideci/hesap sahibi olması) ve çekin niteliğine (düzenlenmiş çek veya boş çek yaprağı olması) göre farklılık göstermektedir.
Yargı kararları uyarınca çekin zayi olması halinde izlenecek prosedür meşru hamil ile keşideci (çek hesabı sahibi) bakımından kesin sınırlarla ayrılmıştır. Yani izlenecek olan yolda sıfatınız çok önemlidir.
Eğer Yetkili Hamilseniz ;
Bu durumda çekin zayi nedeniyle iptali davasını açma hakkınız bulunmaktadır. Zayi nedeniyle çek iptali davası açma hakkı münhasıran meşru/yetkili hamile aittir. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı 6102 sayılı TTK.651/2. maddesi uyarınca, senede bağlı alacak hakkı olan yetkili hamildedir.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi'nin 14.03.2024 tarihli, 2023/2554 Esas ve 2024/448 Karar sayılı kararında belirtildiği üzere; "Kıymetli evrakta hakkın çeke bağlı olması nedeniyle, çekin zayi edildiği durumlarda, çeke bağlı hakkın çeksiz de ileri sürülebilmesi için TTK'nın 651. ve 652. maddelerinde hamile, iptal davası açma hakkı getirilmiştir".
Yetkili hamili olduğunuz çekin kaybolması durumunda yetkili hamil olduğunuza inandıracak delillerle çekin zayi nedeniyle iptali davasını açmalısınız. Hukuk Genel Kurulu'nun 30.11.2021 tarihli, 2017/2738 Esas ve 2021/1513 Karar sayılı kararında ifade edildiği üzere; "6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 757/1. maddesine göre, iradesi dışında çek elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatap bankayı çeki ödemekten menedilmesini isteyebilir. Aynı Kanun’un 759. maddesi uyarınca, çeki eline geçiren kişi bilinmiyorsa, çekin iptaline karar verilmesi istenebilir. İptal isteminde bulunan kişi, çek elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür."
Dava açılırken çekin muhatap banka tarafından 3. kişilere ödenmesini önlemek adına ihtiyati tedbir (ödemeden men yasağı) istenir. Mahkemelerce bu tedbir kararı teminat karşılığında verilebilmektedir.
Çek iptali davalarında kesin ispat aranmamaktadır.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi 26.12.2019 Tarih, 2019/2388-2019/1631 Sayılı Kararında "İptal kararı verilebilmesi için mahkemece yaklaşık ispatın aranması yeterlidir" şeklinde karar vermiştir.
Aynı şekilde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi 23.02.2023 Tarih , 2023/200-2023/177 Sayılı Kararında "iptal davasında kesin ispat aranmayıp çekin kaybolduğunun 'kuvvetle muhtemel' olduğunu göstermesi yeterlidir" ve "Davacı çeklerin lehtarı ve hamili olduğunu ileri sürerek iptalini talep ettiği çeklere dair bilgileri mahkemeye bildirmiştir. Davacının daha fazlasını ispata zorlanması, zayi sebebiyle çek iptali hükümlerinin uygulanmasını imkansız hale getirecektir" şeklinde karar vermiştir.
Çek Hesabı Sahibiyseniz ;
Çeki düzenleyen keşidecinin TTK m. 757 ve m. 818/1-s hükümleri uyarınca zayi nedeniyle çek iptali davası açma ve mahkemeden muhatap bankaya ödeme yasağı koydurma hakkı bulunmamaktadır.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 05.04.2012 tarihli, 2010/14135 Esas ve 2012/5416 Karar sayılı ilamında, "keşideci davacının zayii nedeniyle çekin iptalini isteme hakkı bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir." hükmünü yerinde bulunarak onamıştır.
Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nin 12.10.2022 tarihli, 2022/1114 Esas ve 2022/1622 Karar sayılı ilamında, "çeki düzenleyen keşidecinin anılan maddelere dayalı olarak iptal ve ödeme yasağı talebinde bulunma hakkının olmadığı" tespit edilmiştir.
Çeklerinizin çalındığına ilişkin şüphelerinizin olması halinde sıfatınız ne olursa olsun bu hususun tüm delillerleriyle kolluk makamlarına ve Cumhuriyet Savcılıklarına bildirilmesi önemli bir husustur.

Çekin zayi nedeniyle iptali davasını açmak için çekin kesinlikle kaybolmasına gerek bulunmamaktadır. Örneğin pantalon cebinizde çamaşır makinesine girmiş ve parçalanmış çek hakkında da bu davayı açabilirsiniz.
Yargıtay 11. HD., E. 2014/5623 K. 2014/12782 Numaralı İlamında ;
''Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteyebilmek için gerekli olan şartlardan birisi de senette
mündemiç olan hakkın varlığını sürdürmesidir. Somut olayda, davacı tarafından, dava konusu çeklerin çamaşır makinesinde yıkanmak suretiyle zayi olduğu ileri sürülmüş ve anılan çeklerin içeriği hakkında bilgi sunulmuştur. Esasen hasımsız olarak açılan ve kesin hüküm niteliği de taşımayacak olan bu türden davalarda, davacının mahkemeye olumlu bir kanaat verecek kadar delil sunmasını yeterli saymak gereklidir. Aksinin kabulü ile davacının daha fazlasını ispata zorlanması, zayi nedeniyle kıymetli evrak iptali hükümlerinin uygulanmasını imkânsız hale getirecektir. Kaldı ki, dava sırasında yapılacak olan ilanlar sonucunda, hak sahipleri varsa ortaya çıkabilecek ve kendilerine karşı istirdat davası açılabilecek ya da hak sahipleri tarafından hasımlı olarak açılacak bir dava ile, çek iptali kararının iptali talep edilebilecektir. Dolayısıyla mahkemeyi tereddüte sevk eden hususlar, esasen anılan davalarda tartışılacaktır. Bu durum karşısında mahkemece, somut uyuşmazlık yönünden davacı vekilince sunulan mevcut delillerin yeterli sayılarak ve davacının işbu davayı açmasında yasal bir engelin bulunmadığı kabul edilerek bir karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiş hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir. '' şeklinde karar vermiştir.
Görüleceği üzere Çek Davaları kendi içerisinde birçok teknik husus bulundurmaktadır ve mutlaka alanında uzman hukukçularla takip edilmelidir. Alkan Hukuk Bürosu avukatlarından Av. Ogün ALKAN, Çek Davalarına İlişkin de profesyonel hukuki hizmet vermektedir.
Alkan Hukuk Bürosu olarak tüm yazılarımız koruma altındadır. Bu sitede paylaşılan Yüksek Mahkeme Kararları ve makaleler için Alkan Hukuk Bürosu sorumluluk kabul etmez. Sitemizdeki makalelerin kopyalanarak veya özetlenerek izinsiz bir şekilde başka web sitelerinde paylaşılması halinde hukuki ve cezai işlem yapılacaktır. Bu siteyi ziyaret eden kişiler bu şartları kabul etmiş sayılır.


Yorumlar